FOB, CIF hay DDP? Chọn Incoterms khi nhập khẩu thực phẩm từ Việt Nam

Điều kiện Incoterms nào phù hợp với từng bên mua?

Incoterm xác định ba yếu tố: nghĩa vụ giao hàng của bên bán kết thúc ở đâu, ai trả chi phí cho từng chặng và khi nào rủi ro mất mát hoặc hư hỏng chuyển sang bên mua. Với thực phẩm xuất từ Việt Nam, năm điều kiện dưới đây xuất hiện trong phần lớn báo giá.

Chúng tôi báo giá FOB Cat Lai, CFR, CIF và CIP từ Việt Nam. DDP áp dụng cho một số sản phẩm và thị trường qua tuyến DDP đến EU (trang tiếng Anh) và phương án cung ứng theo định hướng DDP đến Mỹ (trang tiếng Anh).

Theo CIF, ai chịu rủi ro khi container đang trên biển?

Bên mua chịu rủi ro. Đây là điểm thường bị hiểu nhầm khi mua thực phẩm. Theo CFR và CIF, bên bán trả cước, nhưng rủi ro chuyển tại Việt Nam khi hàng được xếp lên tàu. Nếu thiết bị lạnh hỏng giữa hành trình hoặc thùng hàng bị đè bẹp khi chuyển tải, bên mua phải thực hiện yêu cầu bồi thường: theo CIF là từ hợp đồng bảo hiểm bên bán đã mua, theo CFR là từ bảo hiểm riêng của bên mua.

Vì vậy, nội dung bảo hiểm quan trọng hơn chữ “CIF” trên hóa đơn:

• CIF chỉ yêu cầu mức bảo hiểm tối thiểu. Incoterms® 2020 yêu cầu bên bán mua bảo hiểm theo Institute Cargo Clauses (C), danh sách các rủi ro được nêu cụ thể, với số tiền bảo hiểm tối thiểu bằng 110% giá trị hợp đồng.
• CIP yêu cầu bảo hiểm mọi rủi ro. Theo CIP, mức tối thiểu là Institute Cargo Clauses (A), có các trường hợp loại trừ được liệt kê.
• Hàng đông lạnh cần điều khoản riêng. Tổn thất do nhiệt độ vì hệ thống lạnh hỏng không tự động được bảo hiểm trong hợp đồng hàng hóa tiêu chuẩn. Với trái cây IQF, hãy hỏi hợp đồng có điều khoản cho thực phẩm đông lạnh không và cần bằng chứng nào về sự cố: nhật ký container lạnh, báo cáo giám định.

Nếu cần phạm vi rộng hơn mức điều kiện giao hàng yêu cầu, hãy ghi vào hợp đồng mua bán: “CIF, bảo hiểm theo ICC (A)” là chỉ dẫn hợp lệ.

FOB có phù hợp với thực phẩm đóng container không?

FOB được thiết kế cho hàng giao lên tàu. Hàng container thường được bàn giao tại bãi container hoặc cảng vài ngày trước khi xếp tàu; từ thời điểm đó, bên bán không còn kiểm soát hàng. Vì vậy, hướng dẫn của ICC về Incoterms® 2020 đề xuất FCA cho hàng container.

Trong thực tế, “FOB Cat Lai” vẫn phổ biến trong báo giá của nhà xuất khẩu thực phẩm Việt Nam và có thể áp dụng nếu hợp đồng làm rõ khoảng chuyển tiếp:

• ngày và địa điểm bàn giao container: bãi container, cảng hay trên tàu;
• ai thanh toán phí xếp dỡ tại cảng đi và phí chứng từ;
• ai đặt chỗ tàu và xử lý thế nào nếu chuyến đã đặt bị chuyển sang tàu sau;
• với container lạnh, ai chịu trách nhiệm kiểm tra trước chuyến đi, nhiệt độ cài đặt và cấp điện đến khi xếp tàu: máy phát khi vận chuyển đường bộ, điểm cấp điện tại cảng.

DDP thay đổi điều gì đối với bên mua EU hoặc Mỹ?

Theo DDP, bên bán tổ chức thông quan nhập khẩu, chịu chi phí thuế nhập khẩu và các khoản thuế khi nhập khẩu theo hợp đồng mua bán, rồi giao đến địa điểm chỉ định. Bên mua EU nhận hàng theo giá giao hàng đã thỏa thuận. DDP không xác định ai chịu trách nhiệm pháp lý trước cơ quan hải quan hoặc thuế: điều đó phụ thuộc pháp luật áp dụng và phương thức khai báo, đại diện. Hãy xác nhận vai trò của bên nhập khẩu, người khai hải quan và các bên chịu trách nhiệm VAT nhập khẩu trước khi giao hàng. Bên bán cần có cơ cấu pháp lý cho phép thực hiện các công việc này. Tuyến EU của chúng tôi sử dụng công ty châu Âu đã đăng ký VAT và EORI để điều phối nhập khẩu, thông quan, thuế và giao đến kho bên mua.

DDP đơn giản hóa việc mua hàng, nhưng vẫn cần ghi rõ bốn điểm:

1. Địa điểm chỉ định chính xác. Địa chỉ giao hàng đầy đủ, không chỉ tên thành phố. Bên mua dỡ hàng tại kho trừ khi có thỏa thuận khác.
2. Cơ sở tính thuế nhập khẩu. Mã biểu thuế và thuế suất dùng để tính giá trọn gói; ai chịu thay đổi thuế hoặc thuế bổ sung từ khi đặt hàng đến khi hàng đến.
3. Vai trò tuân thủ sản phẩm. DDP chuyển thủ tục hải quan sang bên bán. Điều kiện này không xác định đơn vị kinh doanh thực phẩm ghi trên nhãn hoặc bên làm việc với cơ quan quản lý thực phẩm. Thỏa thuận riêng cho từng thị trường.
4. Kiểm tra và tạm giữ hàng. Ai trả phí lưu kho, lưu container tại cảng và lấy mẫu nếu cơ quan chức năng chọn lô hàng để kiểm tra chứng từ, nhận dạng hoặc kiểm tra thực tế.

Tại Mỹ, chủ sở hữu hoặc người nhận hàng ở Mỹ thường là nhà nhập khẩu FSVP, ngay cả khi giá được thỏa thuận theo phương án giao đến nơi. Xác định vai trò này trước lô hàng đầu tiên; hướng dẫn về đăng ký FDA, Prior Notice và FSVP giải thích các nghĩa vụ.

Mỗi báo giá xuất khẩu từ Việt Nam cần liệt kê gì?

Incoterm phân chia nghĩa vụ nhưng không liệt kê phí. Hai báo giá FOB có thể chênh lệch do phí xếp dỡ tại cảng đi; hai báo giá DDP có thể dùng thuế suất khác nhau. Yêu cầu nêu phạm vi theo từng dòng:

Bổ sung các điều kiện thương mại ảnh hưởng đến giá không kém Incoterm: số ngày miễn phí lưu container tại cảng và ngoài cảng, điều kiện thanh toán, thời gian giao hàng cần thiết, việc kiểm tra trước khi giao hoặc thử nghiệm bên thứ ba có được bao gồm hay không.

Trái cây sấy, cà phê, đồ uống và trái cây IQF có thể đi cùng một lô không?

Đôi khi có thể, nhưng không mặc nhiên. Đơn hàng hỗn hợp phải phù hợp về vật lý, pháp lý và kinh tế:

• Chế độ nhiệt độ. Trái cây IQF đi trong container lạnh ở nhiệt độ đông lạnh. Không thể đi chung container với sản phẩm bảo quản ở nhiệt độ thường. Đơn hàng có cả hai nhóm cần ít nhất hai container, hoặc dịch vụ gom hàng lạnh nếu tuyến đó có.
• Mùi và độ ẩm. Cà phê nhân trong bao đay hút mùi và ẩm. Không nên vận chuyển cạnh hàng có mùi mạnh; trái cây sấy cần container khô, thông thoáng và kiểm soát ẩm.
• Chứng từ. Mỗi dòng sản phẩm có mã biểu thuế, chứng từ xuất xứ và chứng nhận riêng khi được yêu cầu. Một hóa đơn thương mại có thể gồm nhiều dòng, nhưng bộ chứng từ tăng theo mỗi sản phẩm bổ sung.
• Hiệu quả sử dụng container. Hàng nặng và hàng nhẹ chiếm container khác nhau. Đồ uống chạm giới hạn trọng lượng trước khi đầy container; trái cây sấy và cà phê rang thường đầy thể tích trước. Kết hợp có thể cải thiện hiệu suất hoặc khiến đơn hàng cần thêm container.

Khi lên kế hoạch đơn hàng hỗn hợp, liệt kê sản phẩm, yêu cầu nhiệt độ và số lượng mục tiêu từng dòng trong một RFQ; yêu cầu phương án container trước khi hỏi giá.

Cách lựa chọn

Incoterm phù hợp chủ yếu phụ thuộc vào bên kiểm soát vận chuyển và bên có thể đảm nhiệm nhập khẩu tại nước đến.

• Lần đầu nhập từ Việt Nam, chưa có đơn vị giao nhận tại châu Á: yêu cầu CIF hoặc CFR đến cảng, hoặc DDP đến kho nếu muốn một mức giá trọn gói.
• Bên mua thường xuyên nguyên container, có hợp đồng cước: FOB Cat Lai, ghi rõ điểm bàn giao và phí tại đầu xuất trong hợp đồng.
• Nhà phân phối hoặc nhà bán lẻ EU chưa có cơ cấu nhập khẩu: giao hàng DDP đến EU (trang tiếng Anh).
• Bên mua Mỹ: xác định nhà nhập khẩu FSVP và đơn vị khai thuê hải quan trước, sau đó chọn giá đến cảng hoặc cung ứng theo định hướng DDP (trang tiếng Anh).

Danh sách yêu cầu RFQ liệt kê thông tin sản phẩm, bao bì và chứng từ giúp so sánh báo giá; hướng dẫn chứng từ xuất khẩu nêu giấy tờ cần cho từng loại sản phẩm.